Ograniczenie populacji drobnoustrojów do poziomu nie stwarzającego zagrożenia jest jednym z najważniejszych aspektów pozwalających na wzrost wydajności oraz opłacalności produkcji zwierzęcej.

Pomimo znaczącego postępu w rozwoju chemioterapeutyków, zwłaszcza szczepionek weterynaryjnych, straty z powodu chorób wywołanych przez drobnoustroje sięgają 20%.

W związku z tym w produkcji zwierzęcej, niezwykle ważna jest dezynfekcja, która z jednej strony, prowadzona profilaktycznie, minimalizuje zagrożenie infekcją, z drugiej natomiast strony, w przypadku pojawienia się flory patogennej, pozwoli na jej szybkie wyeliminowanie. Dezynfekcję prowadzi się generalnie metodami:

(1) fizycznymi – z wykorzystaniem promieniowania, ciśnienia lub wysokiej temperatury,
(2) biologicznymi – wykorzystującymi m.in. metabolity niektórych bakterii
i przede wszystkim metodami
(3) chemicznymi – opierającymi się na związkach chemicznych o działaniu przeciwdrobnoustrojowym.

W praktyce weterynaryjnej stosuje się najczęściej dezynfekcję metodami chemicznymi. Aktualnie stosowane preparaty dezynfekcyjne zawierają w swoim składzie różne substancje czynne, m.in.: związki utleniające, chlorowce i ich pochodne, aldehydy, alkohole, czwartorzędowe sole amoniowe, związki fenolowe oraz kwasy organiczne. Dobór preparatu dezynfekcyjnego związany jest przede wszystkim ze spektrum drobnoustrojów stanowiących zagrożenie, miejscem jego przeznaczenia, rodzajem powierzchni oraz uwarunkowaniami technicznymi. W produkcji zwierzęcej oprócz bakterii i grzybów najpoważniejszym czynnikiem patogennym są wirusy, dlatego też spektrum aktywności przeciwdrobnoustrojowej preparatu dezynfekcyjnego musi obejmować zarówno wirusy lipofilne, jak i wirusy hydrofilne. Ponadto z uwagi na możliwość kontaktu zwierząt z preparatami dezynfekcyjnymi substancje chemiczne w roztworach użytkowych nie mogą być toksyczne. Dodatkowo, mając na względzie charakter powierzchni w obiektach wielkostadnych, preparaty muszą charakteryzować się dobrą zdolnością penetracyjną, jak również możliwością ich zastosowania w formie aerozolu.

Biorąc pod uwagę powyższe czynniki, tj. spektrum aktywności, bezpieczeństwo stosowania oraz uwarunkowania techniczne, najodpowiedniejszymi preparatami dezynfekcyjnymi zapewniającymi bezpieczeństwo w produkcji zwierzęcej są preparaty oparte na substancjach utleniających. Jednym z najnowszych preparatów w tej grupie jest FTALOXID.

CHARAKTERYSTYKA PREPARATU

Skład preparatu

  • heksahydrat monoperoksyftalanu magnezu
  • kwasy organiczne i nieorganiczne
  • anionowe związki powierzchniowo czynne
  • wypełniacze nieorganiczne

Właściwości fizykochemiczne

  • postać fizyczna: biały proszek
  • dobra rozpuszczalność w wodzie w zakresie stężeń użytkowych
  • brak zapachu roztworów użytkowych
  • niskie napięcie powierzchniowe

Aktywność przeciwdrobnoustrojowa

(a) aktywność bakteriobójcza i grzybobójcza

Aktywność bakteriobójczą i grzybobójczą preparatu FTALOXID określono metodą zawiesinową i nośnikową w Katedrze i Zakładzie Bakteriologii Farmaceutycznej Akademii Medycznej w Poznaniu. Badania przeprowadzono na szczepach testowych S. aureus, E. coli, P. vulgaris, P. aeruginosa i C. albicans w obecności albuminy. Ponadto przeprowadzono badania skuteczności działania preparatu FTALOXID na powierzchniach z tworzyw sztucznych, stalowych, szklanych i ceramicznych, zanieczyszczonych powyższymi drobnoustrojami [3].
Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że preparat FTALOXID wykazuje skuteczność biobójczą w stężeniu 0.5% w czasie 30 minut lub 1% w czasie 15 minut.

(b) aktywność wirusobójcza

Aktywność wirusobójczą preparatu FTALOXID określono w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w Puławach, w stosunku do następujących szczepów wirusowych: wirusa choroby Mareka (DNA) – zjadliwy szczep S, reowirusa ptasiego (RNA) – zjadliwy szczep terenowy 218, wirusa pomoru klasycznego świń (RNA) – zjadliwy szczep Alfort/187, wirusa choroby Aujeszkyego (DNA) – zjadliwy szczep NIA-3, wirusa wścieklizny – zjadliwy szczep CVS, wirusa myksomatozy – szczep MAV, wirusa choroby Gumboro i wirusa choroby Newcastle. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że „preparat dezynfekcyjny FTALOXID, poddany badaniom w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w Puławach, jest silnym i skutecznym środkiem dezynfekcyjnym działającym na szereg wirusów, zarówno DNA jak i RNA. Preparat może być zalecany w stężeniu 1.0% przy czasie działania 30 min. w ogniskach zakaźnych chorób wirusowych zwierząt” [4].

(c) aktywność biobójcza w stosunku do wirusa ptasiej grypy (H5N1)

Wrażliwość mikroorganizmów w stosunku do preparatów biobójczych maleje w następującym szeregu [2]:

Priony > przetrwalniki > wirusy hydrofilne > grzyby > bakterie > wirusy lipofilne

Wirus ptasiej grypy należy do wirusów lipofilnych, najbardziej wrażliwych na działanie środków biobójczych. Jak wykazały badania przeprowadzone w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w Puławach, preparat FTALOXID jest skutecznym środkiem biobójczym w stosunku do wirusów hydrofilnych w stężeniu 1.0% w czasie 30 minut. Wynika stąd, że preparat FTALOXID jest również skutecznym środkiem do zwalczania ptasiej grypy, który jako wirus lipofilny jest znacznie bardziej wrażliwy na działanie środków biobójczych, aniżeli wirusy hydrofilne.

Zmiany oporności bakterii

Badanie zmiany oporności bakterii na działanie preparatu FTALOXID przeprowadzono w Akademii Medycznej w Poznaniu na szczepie Pseudomonas aeruginosa wyizolowanym ze środowiska. W przypadku preparatu FTALOXID nie odnotowano zmniejszenia wrażliwości drobnoustrojów [5].

Działanie korozyjne

Badania stopnia zagrożenia korozyjnego 0.5% i 1.0% roztworów wodnych preparatu FTALOXID w stosunku do stali, porcelany i szkła przeprowadzono na Wydziale Chemii UAM w Poznaniu. W wyniku przeprowadzonych badań nad zależnością stężenia jonów żelaza od czasu, w roztworach testowanych preparatów nie zaobserwowano zmian świadczących o procesie rozpuszczania stali. Oznacza to, że korozja w tych warunkach nie zachodzi. Podobnie nie zaobserwowano zmian na powierzchni porcelany i szkła zanurzonych w roztworach 0.5 i 1.0 procentowych preparatu FTALOXID, z czego wynika brak działania korozyjnego w stosunku do szkła i porcelany [6].

Biodegradacja preparatu FTALOXID

Badania tlenowej biodegradacji preparatu FTALOXID, metodyką testów OECD, zostały przeprowadzone w Instytucie Przemysłu Organicznego w Warszawie. Oznaczanie biodegradacji związków organicznych przez tlenowe mikroorganizmy według testu OECD 301 A prowadzi się w roztworze pożywek mineralnych. Podstawą metody jest wykorzystanie badanego związku lub preparatu jako jedynego źródła węgla i energii w pożywce. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że FTALOXID charakteryzuje się wysoką podatnością na biochemiczny rozkład. Stopień rozkładu po czternastu dniach (R14) wynosił 99% [7].

Badania aplikacyjne

(a) badania skuteczności biobójczej preparatu FTALOXID w zakładach wylęgu drobiu, lecznicach, laboratoriach oraz pomieszczeniach dla zwierząt przeprowadzono w Zakładzie Higieny Weterynaryjnej w Gdańsku. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że (1) ” w żadnym wymazie z powierzchni odkażanych nie stwierdzono wzrostu pałeczek rodzaju Salmonella, Pseudomonas aeruginosa i grzybów chorobotwórczych. Zarazki te, a zwłaszcza pałeczki Salmonella odgrywają bardzo ważną rolę w patologii drobiu, i jako choroby odzwierzęce wywołują toksoinfekcje pokarmowe u człowieka, stąd skuteczna dezynfekcja ma podstawowe znaczenie”, (2) „FTALOXID ma wszystkie zalety preparatu łatwego w użyciu”, (3) „dezynfekcja FTALOXID-em może być przeprowadzana w pomieszczeniach w obecności zwierząt hodowlanych, gdyż roztwory użyte do odkażania nie wywierały ujemnego wpływu na stan zdrowia zwierząt” [8].

(b) badania przydatności preparatu FTALOXID do odkażania jaj skażonych pałeczkami Salmonella przeprowadzono w Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że preparat FTALOXID w stężeniu 0.2% w czasie 2 min. skutecznie niszczył wszystkie pałeczki Salmonella obecne na skorupce jaj. FTALOXID w stosowanym stężeniu nie wpływał na cechy organoleptyczne jaj [9].

Sposób użycia

Dezynfekcja powierzchni

Powierzchnie, elementy konstrukcji urządzenia i sprzęt opryskiwać, moczyć lub smarować roztworem preparatu FTALOXID.

Zalecane stężenia i czas dezynfekcji

Do dezynfekcji stosować roztwory użytkowe preparatu FTALOXID o stężeniu 0.5% w czasie 30 minut lub 1.0% w czasie 15 minut. W ogniskach chorób zakaźnych stosować preparat FTALOXID w stężeniu 1.0% w czasie 30 minut.

UWAGA!

Wszystkie powierzchnie poddawane dezynfekcji muszą być czyste. Po usunięciu zanieczyszczeń posadzki, konstrukcje, urządzenia i sprzęt umyć i następnie spłukać wodą. Do mycia w zależności od rodzaju zanieczyszczeń można stosować m.in. preparaty o odczynie zasadowym (np. CHLOROTAAB-D), preparaty o odczynie kwaśnym (FOSFACID) lub preparaty o odczynie obojętnym (np. Z-25).

Dezynfekcja powietrza

Zalecane stężenia i czas dezynfekcji

Do dezynfekcji powietrza metodą zamgławiania „na zimno” stosować 1.0 g preparatu FTALOXID na 1 m3 powietrza w czasie nie krótszym niż 2 godziny.

UWAGA!

W celu lepszego zdyspergowania roztworu użytkowego i przedłużenia jego aktywności w powietrzu, do roztworu użytkowego należy dodać 10% preparatu MIST-60 w stosunku do ilości użytego preparatu dezynfekcyjnego FTALOXID.

Trwałość roztworów użytkowych

Roztwory użytkowe preparatu FTALOXID należy zużyć w czasie 24 godzin od ich przygotowania.

Podsumowanie

FTALOXID jest nowoczesnym preparatem dezynfekcyjnym zawierającym hexahydrat monoperoksyftalanu magnezu jako substancję czynną. Unikatowa receptura, w skład której wchodzą kwasy organiczne i nieorganiczne, regulatory pH, związki powierzchniowo-czynne oraz wypełniacze nieorganiczne, pozwoliła na uzyskanie synergistycznego efektu biobójczego. Preparat wykazuje najwyższą skuteczność biobójczą w stosunku do bakterii, grzybów i wirusów, w tym wirusa ptasiej grypy, w stężeniu 1.0% w czasie 30 minut. Z uwagi na zawartość regulatorów pH oraz sekwestrantów preparat jest zawsze skuteczny, niezależnie od stopnia twardości wody. Zastosowanie specyficznych związków powierzchniowo czynnych obniża napięcie powierzchniowe roztworów użytkowych, co w pełni umożliwia wykorzystanie biobójczych właściwości preparatu na powierzchniach porowatych. Bardzo dobra rozpuszczalność preparatu w wodzie w zakresie stężeń użytkowych, brak zapachu roztworów wodnych oraz brak działania korodującego wyróżniają FTALOXID spośród innych preparatów dezynfekcyjnych. Preparat jest całkowicie biodegradowalny i nie zakłóca pracy oczyszczalni ścieków.

Literatura

[1] P. J. Quinn and B. K. Markey, “Disinfection and Disease Prevention in Veterinary Medicine” in “Disinfection, Sterilization, and Preservation”, ed. S. S. Block, LWW, 5th Ed., Philadelphia, 2001

[2] B. Brycki, „Bezpieczeństwo mikrobiologiczne w praktyce weterynaryjnej; Część 1. Substancje aktywne o działaniu przeciwdrobnoustrojowym”, Weterynaria w Praktyce, 4, 36-41, (2004)
[3] Raport „Aktywność bakteriobójcza i grzybobójcza preparatu FTALOXID”, Akademia Medyczna , Poznań, 1997
[4] Raport „Opinia dotycząca skuteczności wirusobójczej preparatu dezynfekcyjnego FTALOXID”, PIW, Puławy, 1999
[5] Raport „Badanie zmiany oporności bakterii na działanie preparatów dezynfekcyjnych”, Akademia Medyczna, Poznań, 2000
[6] Raport „Wyniki badań nad działaniem korozyjnym roztworów preparatu FTALOXID”, Wydział Chemii UAM, Poznań, 1999
[7] Raport „Wykonanie badań tlenowej biodegradacji, metodyką testów OECD, preparatu dezynfekcyjnego FTALOXID”, Instytut Przemysłu Organicznego, Warszawa, 1999
[8] A. Kopczewski, „Ocena mikrobiologiczna skuteczności preparatu FTALOXID w dezynfekcji pomieszczeń i sprzętu”, ZHW, Gdańsk, 1998
[9] J. Uradziński, „Ocena przydatności preparatu FTALOXID do odkażania jaj skażonych pałeczkami Salmonella”, ART, Olsztyn, 1997